Patriyotlar Kimdir

Yazgülü Aldoğan okurlarına ilticayı ve mübadeleyi anlatıyor:

Ne demek mübadele? En kısa deyimiyle “insan takası”! Devletlerin kararı ve uygulamasıyla Birinci Dünya Savaşı sonrası Yunanistan’da yaşayan bir milyon müslüman Türk’ün, Anadolu’ya, Anadolu topraklarında yaşayan Rum Ortodoksların ise Yunanistan’a gönderilmesi...

Birinci Dünya Savaşı sonra mübadele Rusya ile Türkiye arasında Batum ahalisi için yapılmıştır. Yunanistan ile yapılan mübadele ise Kurtuluş Savaşı'ndan da sonra hatta 1930'lardadır.

Bir devlet adamının aklına bu çözüm geliyor ve oradan bir milyon müslüman ahali, buradan 800 bin kadar ortodoks Rum takas ediliyor.

Yunanistan'dan gönderilenler Müslümandır. Türkiye'den gönderilenler ise Rumlar, Türkler dahil Rum Ortodoks Kilisesi'ne bağlı tüm etnik unsurlardır. Nişanyan'a göre Rum Ortodoks Kilisesi'ne tabi olduğu için mübadelede Yunanistan'a gönderilen Ermeniler dahi vardır.

Daha da önemlisi rakamlar yanlış: Yunanistan'dan gelenler 384 bin kişi, Yunanistan'a gönderilenler ise 1 milyon 250 bin kişidir.

Bir kısmı Çatalca’ya yerleştirilmiş mübadillere ise “patriot”, yani vatanperver denmesinin nedeni başka. Yunanistan’ın Drama ve Nasriç bölgesinden gelenler, oraları en son terkedenler. Jandarma Yüzbaşı Bekir Fikri kendi başına direnince Yunanistan’ın şikayeti üzerine görevden alınıyor. Bu kez de çete kurup direnmeye devam ediyor! Onun bu direnişçi ruhuna “patriot” deniyor.

Nasriç değil Nasliç. Drama da muhtemelen Grebene. Patriyot ismi hakkında kaynaklar (Bkz. İki Kere Yabancı)(Bkz. Makale: Mete Esin ) bu Fransızca değil asıl yani Yunanca anlamını taşıdığını ve hemşehri anlamına geldiğini belirtiyor.

‘Memleket’e gidiyorlar

Çatalca’da yaşayan “patriot”lar vakıf kurmuş, içlerinden Ertuğrul Bey’in tahsis ettiği eski bir Rum binasına, 2010 Kültür Ajansı’nın desteğiyle bir müze yapmışlar.

Söz konusu müzeyi yapan Lozan Mübadilleri Vakfı, tahmin edileceği üzere Lozan mübadilleri tarafından kurulmuştur. Patriyotlar onların sadece belirli bir kısmıdır.

Kültür Ajansı derken kast edilenin de İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı olduğunu belirtelim.


* Katkısı için Derkenar'a teşekkür ederiz.