Çilingir Sofrası Ne Demek

Ertuğrul Özkök, Pazar yazısını okuduğu kitaptaki bilgileri okurlarına aktarmak suretiyle bedavaya getirmiş.




Kitaptan öğrendiklerini anlattıktan sonra bir de "Yiyecek İçecek Sözlüğü" yazıvermiş. Fakat bu sözlüğü de kitaba dayanarak mı yazmış, kafasından mı yazmış, orası belli değil.



Her halükarda, bilgi hatası yapmış olduğu için ilgi alanımıza giriyor.



İşte o sözlük:


Yazarımızın anlattığı hikaye yaygın bir 'halk etimolojisi' hikayesidir. Bu konudaki bir diğer rivayet ise çeşnigir sofrası ifadesinin zamanla çilingir sofrası haline geldiği şeklindedir, ki bu da hem ikna edicilikten uzak hem de dönüşüm bakımından mesnetsizdir.

Kelimelerin Soyağacı adlı eserde de belirtildiği üzere bugün anahtar ustası anlamında kullandığımız çilingir Farsça "demir aksamı ustası" anlamındaki çelangar (چيلانگار)kelimesinden geliyor.

Çilingir sofrası derkenki çilingir ise ayrı bir kökene sahiptir. Kelimelerin Soyağacı'nda da belirttiği üzere bu ifadeye ayrı bir sözlük maddesi şeklinde ilk olarak Ahmet Vefik Paşa eseri Lehçe-i Osmanî'de rastlıyoruz.


Bu kelimenin kökeni ise Farsçada "şölen veren" anlamına gelen, Moğolca-Farsça kırması şelan+gar ( شيلانگار ) kelimesidir.

Şölen verildiğinde kurulan sofra kuşkusuz övülmeye değer bir sofradır. İşte çilingir sofrası da hanların, beylerin verdiği yemeklerin büyüklüğündeki sofra demektir.